In Awater: ‘Hemelse bagger van een zondares’

Standaard

Voor het nieuwe nummer van Awater schreef ik een stuk over de bundel Dichter, Bokser, Koningsdochter van Delphine Lecompte.

“In ‘Ik vergeet altijd de kleur van je ogen’ maakt Lecompte dit contrast even subtiel als pijnlijk duidelijk. Hierin spreekt de vrouwelijke ik een mannelijke geliefde toe. ‘Je opent je ogen, ze zijn groen/ En ik zeg dat ze meisjesachtig mooi zijn’. Deze meisjesachtige schoonheid wordt tegenover de gemaakte schoonheid van de door mannen gemaakte kunst gesteld: ‘We zien een Hans Memling in het echt/ Je kijkt verslagen en moederloos.’ Briljante regels. Ze stellen dat Hans Memling als mens nooit echter kan worden dan het ding dat hij maakt: ‘een’ Hans Memling.”

Lees meer in het winternummer 2016 van Awater.

Column in Boekblad Magazine: ‘Een taalgids voor de angst’

Standaard
“Het NOS Journaal berichtte over de Algemene Beschouwingen. Er werd een stukje van de speech van Geert Wilders getoond, waarin hij, zoals gebruikelijk, verklaarde dat Nederland door de komst van vluchtelingen uit Syrië, zou worden overspoeld met moslims. ‘Het Nederlandse volk wordt vervangen’, zei hij. Daarna kwam politiek correspondent Ron Fresen in beeld. Hij beweerde dat geen van de andere partijen een antwoord had op wat hij de ‘reële zorgen’ van Wilders noemde.
De dag erna kwam er een oudere, gedrongen en in versleten kleren geklede man de winkel binnen. Hij vroeg of ik boeken had waarmee je Arabisch kunt leren. Ik vroeg hem of hij echt een taalcursus wilde, of dat hij iets zocht voor op reis.
‘Nee, ik wil me voorbereiden.’
‘Waarop?’
‘Nou, op al die vluchtelingen. Ik wil me graag nog verstaanbaar kunnen maken als die hier binnenkort in de meerderheid zijn.’”

Lees verder op Boekblad.nl (na gratis eenmalige registratie).

Op deRecensent.nl: ‘De regisseur met de grote R’ (essay over Nanni Moretti’s film ‘Mia Madre’)

Standaard

‘Moretti’s nieuwe film Mia Madre (‘Mijn moeder’) is een film die op het eerste gezicht oogt als een vervolg op het melodrama van La Stanza del Figlio. Dit keer is het niet een zoon, maar een moeder die sterft, maar ook hier volgen we vooral de mensen om dat sterven heen die proberen om te gaan met dat waar je eigenlijk helemaal niet mee kúnt omgaan: de dood. Maar in Mia Madre is er, in tegenstelling tot in La Stanza del Figlio, wél ruimte voor de politieke, ironische en lichtvoetige Moretti.

Het resultaat is ernaar. Mia Madre toont Moretti in alle facetten van zijn kunnen. Het is een meesterwerk. Zijn beste film sinds Caro Diario.’

Lees mijn essay over Mia Madre van Nanni Moretti op deRecensent.nl.

Column in Boekblad Magazine: ‘Staat het lezen onder druk?’

Standaard

‘Coady’s punt: onze angst voor de ondergang van de leescultuur gaat om iets groters dan ‘boeken’. En de dreiging die we voelen is een eeuwige dreiging, niet een van ‘de laatste tijd’. We grijpen steeds recente ontwikkelingen aan om die eeuwig gevoelde dreiging mee te verklaren, maar de werkelijkheid is dat wat wij als lezers van waarde achten – de verbeelding – per definitie op gespannen voet staat met de realiteit van de wereld waarin we leven.’

Lees mijn column op de site van Boekblad Magazine. (gratis registratie)

Column in Boekblad Magazine: ‘Kapitalisme volgens het boekje’

Standaard

‘Er zit een rationaliteit achter deze manier van omgaan met werknemers. Dat de deuren niet open mogen, heeft te maken met een poging bedrijfsdiefstal te minimaliseren. Alles bij Amazon staat in het teken van planning, logistiek, het zo stroomlijnen van de processen dat er maximale winst met minimale middelen wordt behaald. Kapitalisme volgens het boekje. Iedere handeling die een werknemer verricht, wordt gemeten en gecontroleerd. In dat proces is geen plaats voor ‘onregelmatigheden’, al helemaal niet die van het lichaam.’

Over de niet-romantische reden om niet online, maar bij je lokale boekhandel te kopen, schreef ik in Boekblad. Lees de column hier (na een gratis registratie).

Essay in Liter 78: ‘Een gedicht is een nederlaag’

Standaard

‘Dit gedicht speelt geen mooi weer. Er worden mensen kapotgeschoten, het gedicht is geschreven in de overtuiging dat dat gezien moet worden, en het levert ons de beelden erbij, zo onontkoombaar dat we wel moeten kijken. Maar tegelijkertijd is het gedicht doordrongen van het feit dat dat het onmogelijk is om echt te kijken. Dat er met zo’n confrontatie altijd een soort verlamming gepaard gaat die in feite het tegenovergestelde is van wat er met de confrontatie wordt beoogd. Dat is een paradox die – nog meer dan de gruwelijke beelden – ons ervan kan doordringen wat het betekent om mens te zijn in de gewelddadige omgeving waarover ‘Wij’ geschreven is. Ja, dat de noodzaak om het geweld te stoppen besloten ligt in de totale verlamming die het teweegbrengt, en dat die verlamming er de oorzaak van is dat het in feite onmogelijk is om het geweld te stoppen. Er klinkt een soort begrip door voor de inactiviteit van de wereld, dat wil zeggen: de sprekers weten dat de confrontatie met het geweld de wereld niet tot actie zal bewegen, maar slechts tot een nieuwe vorm van inactiviteit. En waarom weten zij het? Omdat ze het zelf ervaren.’

In literair tijdschrift Liter schreef ik een essay met de titel ‘Een gedicht is een nederlaag’. Het gaat over verzet, verovering en overgave in het werk van dichters Ghayath Almadhoun (onder anderen, zoals in het fragment hierboven, over zijn gedicht ‘Wij’), Morani Kornberg-Weiss (van haar publiceerde Liter ook een door mij vertaald gedicht op de website, lees het hier), Charles Ducal, Asmaa Azaizeh en Ala Hlel. Het is te lezen in Liter 78.

Column in Boekblad Magazine: ‘Wie ben ik?’

Standaard

‘In de laatste Boekblad werd big data-expert Mark van Rijmenam geïnterviewd. De vraag was of big data de boekhandel kan helpen. Van Rijmenam: ‘De toekomst van de boekhandel (…) ligt dan ook bij het aanbieden van de juiste content aan de juiste klant (…).’ En: ‘Voor zowel boekhandel als de uitgever verwacht ik dat ze op den duur in staat zijn om het juiste boek aan te bieden (…).’ Maar is dat niet een beetje wat boekhandels altijd al deden? Volgens mij wil Van Rijmenam niet zozeer dat ik mijn klant ken. Hij wil het kennen van klanten van mij overnemen.’

Lees de column in Boekblad Magazine of op Boekblad.nl.

Column in Boekblad Magazine: ‘Chaos’

Standaard

‘Er schuifelde een man de winkel binnen. Hij was van een zekere leeftijd. Aan zijn houding en zijn blik was te zien dat hij niet hoorde bij de menigte die op hetzelfde moment óók in de winkel aanwezig was, de menigte die ons kwam feliciteren. Hij kwam naar me toe en zei: “Ik vind het jammer dat de chaos uit de winkel is. Ik hoop dat die weer een beetje terugkomt.” Hij zei het zacht, maar beslist.

Zijn opmerking leek op de eerste openingsdag van de verbouwde Boekhandel van Rossum geheel te verdrinken in de zee van complimenten die we over ons heen kregen. Toch is het deze die ik me het beste herinner. Misschien juist omdat hij zo uit de toon viel. Misschien ook omdat ik hem snapte.’

Lees verder in het laatste nummer van Boekblad Magazine.

Boekverkoper van het Jaar 2015

Standaard

Tot mijn verrassing ben ik op de longlist beland van de jaarlijkse Boekverkoper van het Jaar-verkiezing, ofwel de Albert Hogeveen Bokaal. Uit betrouwbare bron weet ik dat het iets te maken heeft met de serie stukken die ik vorig jaar voor hard//hoofd over boekverkopen schreef. Ook interessant in dit licht: het radio-item van Ikon-journalist Elianne Meijer over ontlezing en kwantitatief leesonderzoek, waarin ik ook een kleine boekverkopersbijdrage lever (luister hier vanaf 41:40). De shortlist wordt samengesteld op basis van het aantal stemmen dat iedere boekverkoper krijgt. Je kunt hier stemmen. Op mij, of op een andere boekverkoper.

CAConrad in Perdu

Standaard

Ik ben enorm opgetogen, want samen met Frank Keizer mag ik op donderdagavond 5 maart in Perdu in Amsterdam CAConrad interviewen. CAConrad – komende maand op tournee door Europa – is zonder twijfel een van de meest bijzondere dichters uit de hedendaagse Amerikaanse poëzie. Zijn “(soma)tic poetry rituals” vormen een experimentele praktijk waarin niet zozeer formele of ideologische vernieuwing centraal staan, maar die een lichamelijke aanwezigheid moeten bewerkstelligen om zo een grensoverschrijdende creativiteit vrij te laten komen.

In het voorwoord zijn laatste bundel Ecodeviance, (Soma)tics for the Future Wilderness vertelt CAConrad over hoe hij zich als dichter en kunstenaar probeerde te bevrijden van de routines rond de fabrieksarbeid die de gemeenschap van zijn jeugd domineerde. Toen hij zich realiseerde dat hij het schrijven zelf op vele manieren als fabrieksarbeid behandelde – van met maken van gedichten tot het ordenen van inzendingen voor tijdschriften – belandde hij in een crisis. ‘Op een morgen maakte ik een lijst van de ernstigste gevolgen van de fabriek, en nummer één was “gebrek aan aanwezigheid”. (…) Die morgen begon ik met wat ik nu (Soma)tics noem, geritualiseerde structuren waarbinnen alles behalve aanwezig zijn nagenoeg onmogelijk is.’ Verder lezen